Chuyển đến nội dung chính

Trợ lý AI so sánh hai bản dự thảo mà không bỏ sót gì?

Cách tách thay đổi hình thức, nội dung và nghĩa vụ, nhận diện đoạn di chuyển và giữ dẫn chứng ở cả hai phiên bản.

Sơ đồ so sánh cấu trúc và tác động giữa hai bản dự thảo bằng Trợ lý AI công vụ BMB

Đăng ngày

Trợ lý AI có thể so sánh hai bản dự thảo mà không bỏ sót thay đổi quan trọng không?

Có thể hỗ trợ, nếu hệ thống so sánh cả cấu trúc, nội dung và tác động nghiệp vụ thay vì chỉ đánh dấu câu chữ khác nhau. Với Trợ lý AI cho cán bộ, công chức BMB, kết quả nên chia thành thay đổi kỹ thuật trình bày, thay đổi nội dung, thay đổi nghĩa vụ và điểm chưa thể kết luận; mỗi nhận xét phải dẫn được đến vị trí trong hai bản dự thảo.

Vì sao chức năng “diff” thông thường chưa đủ?

Hai dự thảo có thể khác hàng trăm dòng chỉ vì đổi đánh số điều, tách một khoản thành hai hoặc chuẩn hóa cách viết. Ngược lại, việc thay một từ “có thể” bằng “phải” chỉ tạo khác biệt nhỏ về ký tự nhưng làm thay đổi mức nghĩa vụ. Nếu công cụ chỉ đếm số dòng sửa, người rà soát dễ dành thời gian cho thay đổi hình thức và bỏ qua thay đổi có tác động lớn.

Ngoài ra, nội dung có thể được di chuyển nguyên văn từ Điều 8 sang Điều 11. So sánh theo vị trí sẽ báo một đoạn bị xóa và một đoạn được thêm, trong khi bản chất là chuyển chỗ. Hệ thống cần nhận diện quan hệ này trước khi phân tích tác động.

Chuẩn hóa hai tài liệu trước khi so sánh

Bước đầu là kiểm tra hai tệp có đúng cặp cần so hay không: tên dự thảo, cơ quan soạn, ngày, phiên bản và trạng thái. Tệp “ban-moi.docx” không đủ thông tin để làm căn cứ. Người dùng phải chọn rõ bản gốc và bản đối chiếu.

Tiếp theo, hệ thống tách cấu trúc thành chương, điều, khoản, điểm, bảng và phụ lục. Đánh số được lưu như một thuộc tính, không dùng làm định danh duy nhất. Mỗi đơn vị nội dung có mã nội bộ dựa trên chủ đề, vị trí tương đối và dấu vết phiên bản.

Các thay đổi định dạng như font, khoảng cách, lỗi xuống dòng được tách khỏi thay đổi văn bản. Với bảng, hệ thống giữ quan hệ hàng-cột; một ô chuyển từ “15 ngày” thành “10 ngày” phải được gắn với đúng tiêu chí, không xuất hiện như hai chuỗi rời rạc.

Phân loại thay đổi theo tác động

Nhóm thứ nhất là biên tập: sửa chính tả, câu chữ nhưng không đổi nghĩa hoặc thay bố cục. Nhóm thứ hai là nội dung: thêm, bỏ hoặc sửa quy định. Nhóm thứ ba là tác động nghiệp vụ, chẳng hạn đổi đối tượng áp dụng, trách nhiệm, thời hạn, điều kiện, biểu mẫu hoặc dữ liệu phải cung cấp.

Trợ lý có thể gợi ý mức độ cao, trung bình, thấp dựa trên tiêu chí đã cấu hình. Thay đổi chủ thể chịu trách nhiệm hoặc từ ngữ mang tính bắt buộc được ưu tiên cao. Tuy nhiên, mức độ chỉ là hỗ trợ sàng lọc; người có chuyên môn vẫn xác nhận ý nghĩa và kết luận cuối.

Mỗi dòng trong báo cáo so sánh cần có nội dung trước, nội dung sau, loại thay đổi, vị trí hai bên, lý do xếp mức và ghi chú của người rà soát. Nếu một đoạn được di chuyển, hệ thống ghi “chuyển vị trí” và chỉ nêu phần câu chữ thực sự thay đổi.

Quy trình rà soát có kiểm soát

Bước một, trợ lý tạo bản đối chiếu sơ bộ và không tự sửa tệp nguồn. Bước hai, người rà soát lọc các thay đổi tác động cao trước. Bước ba, từng nhận xét được xác nhận, bác bỏ hoặc yêu cầu làm rõ; hệ thống lưu người xử lý và thời điểm.

Bước bốn, trợ lý tổng hợp danh sách công việc phát sinh, ví dụ cập nhật biểu mẫu, đổi thời hạn trong quy trình nội bộ hoặc xin ý kiến đơn vị liên quan. Danh sách này là đề xuất, không tự động biến thành nhiệm vụ chính thức nếu chưa được phê duyệt.

Khi có bản dự thảo thứ ba, hệ thống nên so với đường cơ sở đã chọn và giữ lịch sử nhận xét. Không nên mất các ý kiến ở vòng trước chỉ vì đoạn văn được di chuyển hoặc đánh số lại.

Ví dụ bằng dữ liệu mẫu

Trong demo sử dụng dữ liệu mẫu, bản A có 32 điều và bản B có 34 điều. Công cụ phát hiện 186 khác biệt ký tự. Sau chuẩn hóa, chúng được gom thành 47 thay đổi nội dung: 18 thay đổi biên tập, 15 đoạn di chuyển, 9 thay đổi nghĩa vụ và 5 điểm chưa xác định.

Trong 9 thay đổi nghĩa vụ, hai điểm đổi thời hạn từ 15 ngày xuống 10 ngày, một điểm mở rộng đối tượng báo cáo và ba điểm sửa trường bắt buộc trong phụ lục. Ba điểm còn lại thay đổi vai trò phối hợp. Người rà soát bác một gợi ý vì đó chỉ là câu dẫn, đồng thời nâng mức một thay đổi từ trung bình lên cao do ảnh hưởng quy trình liên thông.

Kết quả cho thấy báo cáo hữu ích khi giảm nhiễu và giữ bằng chứng; các số liệu chỉ minh họa chức năng, không liên quan một dự thảo thực tế.

Tiêu chí kiểm thử

Tập thử cần có đoạn thêm, xóa, di chuyển, tách, gộp và sửa một từ làm đổi nghĩa. Hệ thống phải liên kết đúng vị trí hai bản và không coi đoạn di chuyển nguyên văn là hai thay đổi độc lập. Thay đổi trong bảng, chú thích và phụ lục phải được đưa vào phạm vi.

Nhóm nghiệm thu nên đo tỷ lệ phát hiện thay đổi đã gán nhãn, tỷ lệ báo nhầm và tỷ lệ trích dẫn đúng vị trí. Với thay đổi nghĩa vụ quan trọng, mục tiêu phải là không bỏ sót trong tập kiểm thử, thay vì chỉ tối ưu điểm trung bình.

Cũng cần thử tệp scan, tệp bị khóa, thiếu trang, hai bản không cùng cấu trúc hoặc một bản chứa nội dung hạn chế. Nếu chất lượng OCR thấp, trợ lý phải cảnh báo vùng không chắc chắn, không trình bày báo cáo như đã đối chiếu đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Trợ lý có thể kết luận bản nào tốt hơn không?

Không nên kết luận chung nếu chưa có tiêu chí và thẩm quyền. Hệ thống có thể chỉ ra khác biệt, tác động và câu hỏi cần xem xét để người phụ trách quyết định.

Có thể xuất báo cáo nhận xét không?

Có thể tạo bản tổng hợp gồm thay đổi, vị trí, mức độ và ý kiến đã xác nhận. Nội dung xuất phải ghi rõ phiên bản hai tệp và thời điểm so sánh.

Làm sao bảo vệ dự thảo chưa công bố?

Áp dụng phân quyền theo tài liệu và nhiệm vụ, không gửi nội dung sang dịch vụ ngoài phạm vi cho phép, ghi nhật ký truy cập và giới hạn xuất tệp theo chính sách của đơn vị.

Nguồn tham khảo