
Dữ liệu và phân tích
Đăng ngày
Hóa đơn đến kho dữ liệu sau ngày chốt kỳ cần được ghi nhận theo kỳ nghiệp vụ mà đơn vị đã xác định, đồng thời lưu riêng thời điểm hệ thống nhận dữ liệu. Nếu số liệu của kỳ đó đã công bố, người phụ trách báo cáo quyết định cập nhật bản mới hay phản ánh khoản chênh trong bảng điều chỉnh. Giữ được bản đã công bố và lý do điều chỉnh sẽ giúp người đọc hiểu vì sao hai lần tải báo cáo có thể cho hai kết quả khác nhau.
Xác định ba mốc trước khi xử lý
Ngày nghiệp vụ cho biết giao dịch thuộc kỳ nào theo quy tắc của báo cáo. Tùy chỉ tiêu, nguồn có thể dùng ngày giao hàng, ngày ghi nhận hoặc ngày chứng từ. Chẳng hạn, bộ phận kinh doanh theo dõi đơn đã giao, còn báo cáo công nợ dựa trên dữ liệu kế toán đã xác nhận. Hai báo cáo có thể cần các trường ngày khác nhau cho cùng một giao dịch.
Thời điểm tiếp nhận cho biết kho dữ liệu nhận bản ghi khi nào. Trường này giúp đội vận hành phân biệt trường hợp nguồn gửi muộn với trường hợp kho nhận đúng hạn nhưng xử lý lỗi. Nếu có cả thời điểm phát sinh tại nguồn và thời điểm tiếp nhận ở kho, đội dữ liệu có thể đo độ trễ giữa hai mốc rồi khoanh vùng phần việc cần kiểm tra.
Phiên bản công bố xác định bộ số liệu mà người dùng đã xem. Nên lưu thời điểm công bố, phạm vi báo cáo, mã lô và quy tắc tính áp dụng cho phiên bản đó. Khi bảng số liệu có thay đổi, người xem có thể đối chiếu bản trước và bản sau, kể cả khi hai phiên bản được tải vào cùng một ngày.
Chọn cách điều chỉnh theo mục đích của báo cáo
Với bảng theo dõi vận hành, đơn vị có thể tính lại một cửa sổ kỳ gần nhất để đưa vào những giao dịch vừa được bổ sung. Có thể hiển thị thời điểm làm mới và nhãn số liệu tạm tính để bộ phận sử dụng biết khi nào số còn biến động. Khoảng thời gian tính lại nên căn cứ vào độ trễ thường gặp của từng nguồn và chi phí xử lý dữ liệu.
Với báo cáo đã duyệt hoặc đã gửi cho các đơn vị khác, hãy giữ bản đã phát hành. Nếu quy trình cho phép cập nhật, tạo phiên bản mới và giải trình phần thay đổi. Nếu quy trình yêu cầu ghi nhận ở bảng điều chỉnh kỳ sau, mỗi dòng điều chỉnh cần dẫn về giao dịch và kỳ gốc. Bộ phận nghiệp vụ chịu trách nhiệm phê duyệt xử lý, còn kho dữ liệu lưu được cả lần tiếp nhận và lịch sử sử dụng. Cách tổ chức báo cáo nội bộ cần được đối chiếu với quy trình kế toán và yêu cầu báo cáo áp dụng tại đơn vị.
Tình huống với hóa đơn mẫu đến muộn
Báo cáo doanh thu tháng 9 phiên bản đầu ghi 300 triệu đồng. Ngày 2/10, kho nhận hóa đơn mẫu trị giá 5 triệu đồng đã được bộ phận nghiệp vụ xác định thuộc kỳ tháng 9. Nhân viên phụ trách trước tiên đối chiếu mã hóa đơn, đơn vị bán hàng, trạng thái và số tiền để xác nhận đây là chứng từ mới. Nếu dữ liệu đã có ở nguồn khác, cần đối chiếu định danh trước khi cộng.
Giả sử người phụ trách phê duyệt cập nhật kỳ gốc, phiên bản 2 của báo cáo tháng 9 sẽ hiện 305 triệu đồng. Phần giải trình ghi khoản tăng 5 triệu đồng, mã lô tiếp nhận ngày 2/10 và phiên bản bị ảnh hưởng. Khi doanh thu tháng 10 là 40 triệu đồng và không bao gồm hóa đơn tháng 9, báo cáo lũy kế hai tháng là 345 triệu đồng. Cộng khoản 5 triệu thêm lần nữa ở tháng 10 sẽ làm tổng lệch lên 350 triệu đồng.
Nếu chọn phương án phản ánh qua bảng điều chỉnh, báo cáo tháng 9 vẫn lưu 300 triệu đồng ở bản công bố ban đầu. Khoản điều chỉnh cần mang tham chiếu đến kỳ tháng 9 để người xem hiểu bối cảnh và biết báo cáo nào đã tính khoản đó. Đơn vị nên thử cả báo cáo chi tiết và báo cáo tổng hợp vì hai màn hình có thể lấy dữ liệu qua các bộ lọc khác nhau.
Kiểm thử trước khi dùng trong kỳ chốt
Trước hết, lọc theo ngày nghiệp vụ để kiểm tra giao dịch về đúng kỳ. Sau đó lọc theo thời điểm tiếp nhận để tìm đúng lô gửi muộn, rồi mở cả hai phiên bản công bố để xác nhận số trước và sau điều chỉnh. Kết quả cần chỉ ra được một giao dịch cụ thể đứng sau khoản chênh.
Tiếp theo, chạy lại chính lô đó và kiểm tra tổng lũy kế vẫn giữ nguyên. Thử thêm một chứng từ điều chỉnh gắn với giao dịch gốc để bảo đảm hệ thống không xử lý bản điều chỉnh như bản ghi đến muộn thông thường. Đầu mối nguồn xác nhận chứng từ, đầu mối báo cáo duyệt quy tắc tính và đội vận hành ghi lại kết quả từng phép thử.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xếp theo ngày kho nhận dữ liệu?
Ngày tiếp nhận hữu ích để theo dõi độ trễ và tình trạng tích hợp. Kỳ nghiệp vụ cần dựa vào trường ngày đã được thống nhất cho từng chỉ tiêu. Khi báo cáo cần thể hiện cả hai góc nhìn, hãy đặt tên bộ lọc rõ ràng và ghi trong hướng dẫn sử dụng.
Phải rà soát gì nếu chứng từ đã bị hủy hoặc sửa?
Hãy tra quan hệ giữa chứng từ mới, chứng từ gốc và trạng thái đã ghi nhận, rồi xác định phiên bản báo cáo liên quan. Dùng dữ liệu mẫu có cả hóa đơn đến muộn, hóa đơn gửi lại và chứng từ điều chỉnh để kiểm tra các trường hợp này riêng biệt.
Đọc thêm Demo BMB Insight với tình huống đối chiếu doanh thu và nguồn số liệu và cách đối soát tổng tiền khi nạp dữ liệu.
Xem phạm vi triển khai và tình huống minh họa trên trang BMB DataHub.